Cởi bỏ lối nhìn cũ để hướng về tương lai - Ý nghĩa của "Xã"

Không thể tìm thấy URL thông số tiện ích
Xả là buông bỏ, một trong những đức hạnh quan yếu của đạo Phật. Xả, tâm thức ta vững như bàn đá. Xả, ta độc lập với vui buồn, sân hận.
Câu chuyện: Rija Nưgar vừa qua, vài bạn văn Chăm đề cập đến tính ích kỷ của Chăm. Không là ích kỷ sao, khi bí quyết xây tháp đã tiệt mất kỹ thuật cao cường? Không là ích kỷ sao, khi lớp học ngày xưa chỉ có mỗi thầy với một hay vài trò, như thể bí truyền? Hay lối viết giấu chữ ppadơp akhar, sách không cho ai mượn, v.v…, không gọi là tâm ích kỷ thì còn kêu là gì? Anh bạn viện dẫn tục ngữ:

Sunuw đơ bauh habei – Gru si brei đa ka abih.
Bùa bé chỉ bằng củ khoai – Thầy muốn cho ai, e là mất hết.

Kiến thức bé xíu thôi, nếu thầy cho hết thì cái bụng trống trơn, còn chi để ra oai thể hiện uy quyền. Một bạn phản đối quyết liệt lối hiểu này. Rằng Chăm rất nghệ sĩ tính, nghĩa là hào hoa, chịu chơi. Anh muốn dịch câu trên theo kiểu khác, qua dị bản khác, mang ý nghĩa khác:

Sunuw đơ bauh habei – Gru si brei đa ka o hacih.
Bùa bé chỉ bằng củ khoai – Thầy muốn cho sợ [ai] chưa sạch.

Nghĩa là, thầy muốn ban phát lắm, nhưng sợ đầu óc trò không mang vác nổi, hay tâm trò chưa tẩy sạch tham sân si, sẽ dùng chính cái bùa này làm điều bậy bạ. Ý này tôi đã một lần đề cập trong một bài viết. Ông Thành Tín được Nưbi ban cho bài thuốc trừ rắn độc, ông không truyền cho ai, ngay cả với con. Ví ông giấu kín bí quyết để trục lợi thì miễn bàn, đằng này, ông sẵn sàng bỏ buổi cày lặn lội qua chục cây số để chữa trị vô vị lợi cho người bị nạn. Không phải ông không tin người, nhưng biết sao bây giờ? Đã xảy ra bao nhiêu chuyện đau lòng nơi cõi nhân gian này, ai biết được?

Đúng sai không bàn, sự thể ở đây chứng tỏ ông không mang tâm ích kỉ.

Chăm ít cho sách mượn, có lí do chính đáng của nó: văn hóa Chăm chưa trải qua kỹ thuật in ấn, có được một bản chép tay là chuyện thiên nan vạn nan. Nơi đó không ít vị ppalơm tapuk mượn rồi giấu đi. Nên, nếu bác thích thì hãy qua nhà tớ mà chép. Không hợp tình sao?

Các vị đạo sư Bà-la-môn như Vivekananda, Chandra có bao giờ giấu bí quyết đâu! Họ nói tất đấy chớ. Nói và bỏ đi. Buông bỏ, chối bỏ, cắt đứt, thả đi, phóng thích, ra đi, từ bỏ, rời khỏi, triệt tiêu, xua đuổi, dứt bỏ, nhổ bật, bứt rời… là huyền nghĩa của XẢ. Thầy không truyền dạy cho bạn, e là bạn chưa chuẩn bị tâm và trí để đón nhận. Trí chưa thông, bạn bị tẩu hỏa nhập ma như chơi. Tâm chưa sạch, bạn dùng tri thức hay bùa phép lừa người, hại đời. Có thể lắm chứ! Hãy nghĩ đến truyện cổ: Đi tìm học bán vợ, cũng đủ biết Chăm đã quý mến tri thức như thế nào, người học phải trải nghiệm thử thách ra sao.

Xả có nghĩa là buông bỏ những gì mình có, mà không tính toán, không kể số.

Năm 1992, vào Sài Gòn, tôi vô cùng kinh ngạc khi hỏi mượn của một ông anh Ariya Glơng Anak, anh đã nói rất ngây thơ rằng: Sara có gì để trao đổi không? Tôi nói không phải tôi không có nó, chỉ vì vội vào nên quên mang theo. Tôi còn có cả đống bản chép tay ở phòng trọ, anh cần gì cứ sang lấy. Khi tâm hồn ta giàu sang thực sự, ta mới dám cho, dám buông bỏ. Giàu – ta luôn giữ bàn tay mở. Để cho mọi thứ đi vào và đi ra bàn tay ta. Bàn tay ta luôn mới mẻ, mới mẻ để phong phú hơn. Còn thái độ nắm chặt một dúm, thì một dúm đó cứ còn lại mãi thế, không giàu lên được.

Xả là tự do là sáng tạo. Tự do chắc chắn không đồng hành với vô trách nhiệm.

Tự do khỏi Chúa, Phật, khỏi tất cả ý thức hệ tôn giáo và chính trị, khỏi mọi vướng bận truyền thống và định kiến. Càng tự do ta càng trách nhiệm. Khi sai lầm hay phạm tội, ta không còn đổ lỗi cho hoàn cảnh, đổ tội cho thầy, quy trách nhiệm cho truyền thống giáo dục, ta hết còn bởi-tại-vì Chúa, Phật, Allah hay bất kì đảng phái hoặc cơ chế chính trị nào ta tự nguyện quy thuộc vào.

Buông bỏ để giải thoát khỏi vướng bận cũ, những triền phược nô lệ, để dấn mình vào chân trời mới đầy tự do và sáng tạo. Nghĩa là dám đối mặt với cái không biết, kiếm tìm thách thức mới, qua đó làm phong phú tâm hồn và cuộc sống mình. Gauguin từ bỏ cuộc sống hạnh phúc gia đình trong yên ngoài ấm, rời bỏ thành phố văn minh để lên tàu thẳng hướng hòn đảo Tahiti còn hoang sơ, quyết mở hướng đi mới cho nền hội họa phương Tây đang bế tắc và tù túng giữa bao nhiêu trào lưu, trường phái.

Sự buông bỏ có thể dẫn đến thất bại, thậm chí tại họa; nhưng chính nó làm nên sự thay đổi. Từ đó, nó thổi luồng gió đại dương vào lục địa đã quá già cỗi.

Inrasara


Cuộc sống của chúng ta  như một dòng chảy không phải luôn thuận lợi, êm đềm mà  sẽ có những ngày khó khăn chướng ngại. Trong quan hệ với người cũng thế,  những người gần gũi hay làm việc với ta bỗng một ngày kia trở nên khó chịu và không hợp tác. Chúng ta sẽ làm gì?  Tự xét lại mình và thái độ của mình, rồi tìm nguyên nhân, tự  trách mình hoặc quy trách nhiệm cho người ta? Phản ứng của ta sẽ  là từ bỏ hay cố gắng điều khiển họ? Thực ra cả hai đều không phải là giải pháp đúng.  Thay vì từ bỏ và quay lưng với những người gây phiền phức cho mình, hãy thử chấp nhận họ như chính họ và những gì họ đang làm. Biết từ bỏ nỗ lực chiếm hữu và điều khiển người khác chính là ý nghĩa của buông bỏ để chấp nhận. Buông bỏ không phải là không yêu thương nữa mà là buông bỏ sự nắm bắt, chiếm hữu của mình.

Letting go

Một tác giả ẩn danh đã nói về buông bỏ như sau:

“Buông bỏ không có nghĩa là không quan tâm  nữa mà có nghĩa là mình  không thể làm việc đó cho một người khác.

Buông bỏ không phải là cắt đứt,  mà chính là biết mình không điều khiển bất kỳ  ai.

Buông bỏ chẳng phải là không thể mà là biết học từ những kết cuộc đến theo lẽ tự nhiên.

Buông bỏ là thừa nhận mình không có quyền năng, nghĩa là kết quả không do mình quyết định.

Buông bỏ là không cố gắng thay đổi hay chê bai, đổ lỗi cho người khác, mà là làm  hết sức mình.

Buông bỏ không phải là yêu thích mà là quan tâm.

Buông bỏ không phải là áp đặt mà là giúp đỡ.

Buông bỏ không phải là phán xét mà để cho người khác thể hiện tính cách của một con người.

Buông bỏ không phải là đứng giữa dàn xếp mọi kết quả  mà để cho người khác làm những gì phải làm của một con người.

Buông bỏ không phải là che chở mà là để cho người khác đối mặt với thực tế.

Buông bỏ không phải là phủ nhận mà là biết chấp nhận .

Buông bỏ không phải là chỉ trích, la mắng, hay cãi vã mà tìm ra khuyết  điểm của mình và khắc phục.

Buông bỏ không phải là điều khiển mọi cái theo mong muốn của mình mà sống từng ngày đón nhận những gì xảy ra và biết tha thứ và yêu thương mình.

Buông bỏ là không luyến tiếc quá khứ mà là phát triển và sống cho tương lai.

Buông bỏ là sợ ít đi và yêu nhiều hơn.”

Huỳnh Huệ  

( phỏng dịch từ bản Tiếng Anh, không rõ tác giả)

LETTING GO TAKES LOVE     

                                                    

To “let go” does not mean to stop caring, it means I can’t do it for someone else.

To let go is not to cut myself off, it’s the realization I can’t control another.

To let go is not to enable, but to allow learning from natural consequences.

To let go is to admit powerlessness, which means the outcome is not in my hands.

To let go is not to try to change or blame another, it’s to make the most of myself.

To let go is not to care for, but to care about.

To let go is not to fix, but to be supportive.

To let go is not to judge, but to allow another to be a human being.

To let go is not to be in the middle arranging all the outcomes, but to allow another to be a human being.

To let go is not to be protective, it’s to permit another to face reality.

To let go is not to deny, but to accept.

To let go is not to nag, scold or argue, but instead to search out my own shortcomings and correct them.

To let go is not to adjust everything to my desires but to take each day as it comes, and cherish myself in it.

To let go is not to regret the past, but to grow and live for the future.

To let go is to fear less and love more.
.

  ~ Unknown


Comments